Por que un castelo cheo de artesáns

Cando un monumento se rehabilita, a saída habitual é o museo: paneis, vitrinas, iluminación indirecta e un percorrido de sentido único. Funciona, é barato de manter e non ofende a ninguén.

En Vimianzo escolleuse outra cousa. O recinto rehabilitado encheuse de obradoiros en funcionamento: encaixe de palillos, liño, cerámica, cestería, palla, maquetas navais e xoiaría de vidro. Non son demostracións programadas para grupos: é xente traballando a velocidade real durante a tempada.

O que iso cambia

Primeiro, cambia o son. Un museo é silencioso. Aquí escóitase o repenique dos palillos antes de entrar na sala.

Segundo, cambia a relación. Nunha vitrina, o obxecto é o suxeito e ti es espectador. Nun obradoiro hai alguén a quen se lle pode preguntar, e a resposta non está escrita nun panel: depende do que teña entre as mans nese momento.

Terceiro, e é o importante, cambia de quen é o edificio. Esta fortaleza construíuse para extraer recursos do campesiñado da Terra de Soneira. Enchela precisamente cos oficios que aquel campesiñado dominaba non é unha ocorrencia simpática: é unha inversión deliberada do significado do sitio.

O risco

Hai que dicilo tamén. Un modelo así é fráxil. Depende de que haxa artesáns dispoñibles, de financiamento público sostido e de que os oficios sigan tendo quen os practique. Algúns, como o traballo da palla, están en risco real de desaparición por falta de materia prima e de relevo.

A consecuencia práctica para quen visita é sinxela: non todos os oficios están activos todos os días. Se vas por un en concreto, chama antes. E se atopas alguén traballando a palla, quédate un anaco. Non é seguro que esa escena estea aí dentro de vinte anos.